สาระสำคัญในคัมภีร์กถาวัตถุ

กถาวัตถุ from วัดดอนทอง กาฬสินธุ์

 

บทที่ ๕ สาระสำคัญในคัมภีร์ปุคคลบัญญัติ

บทที่ ๕ สาระสำคัญในคัมภีร์ปุคคลบัญญัติ

๑. ธาตุบัญญัติ  มีกี่อย่าง

    ก. ๑๗   อย่าง

    ข. ๑๘   อย่าง   

    ค. ๑๙  อย่าง

    ง.  ๒๐  อย่าง

๒. ขันธบัญญัติ มีกี่ประการ

      ก. ๓   ประการ

      ข. ๔   ประการ

      ค. ๕   ประการ    

      ง. ๒๐  ประการ

 ๓. วิชชมานบัญญัติ  หมายถึง

       ก. การบัญญัติสิ่งสมมุติ

       ข. การบัญญัติสิ่งที่มิได้มีอยู่จริง

       ค. การบัญญัติสภาวธรรมที่มีอยู่จริง    

       ง. การบัญญัติสิ่งที่มีอยู่จริงร่วมกับสิ่งที่มิได้มีอยู่จริง

๔. บุคคลผู้โผล่ขึ้นแล้วจมลงอีก  คือบุคคลใด

       ก. บุคคลที่มีปัญญาไม่คงอยู่กับที่ ไม่เจริญ มีแต่เสื่อมอย่างเดียว   

       ข. บุคคลที่มีปัญญาดีในกุศลธรรมทั้งหลายและศรัทธาของเขานั้นไม่เสื่อม

       ค. บุคคลที่มีปัญญาดีในกุศลธรรมทั้งหลาย และเพราะสังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ ประการสิ้นไป

       ง. บุคคลที่มีปัญญาดีในกุศลธรรมทั้งหลาย และเขาทำให้แจ้งเจโตวิมุตติ

๕. บุคคลผู้ละอัตภาพในกามาวจรภูมิแล้วสำเร็จมีกี่ จำพวก

      ก. ๕   จำพวก      

      ข. ๖   จำพวก

      ค. ๗   จำพวก

      ง. ๘  จำพวก

เฉลย ๑. ข  ๒. ค  ๓. ค  ๔. ก  ๕. ก

6.      การบัญญัติสภาวธรรมที่เป็นความจริง ว่าเป็นสัจจะ คือข้อใด

ก.  ขันธบัญญัติ

ข.  ธาตุบัญญัติ

ค. ปุคคลบัญญัติ

ง. สัจจบัญญัติ

7.      พระพุทธเจ้าทรงแสดง ปุคคลบัญญัติปกรณ์ ไว้กี่ประการ

ก.  ๔  ประการ

ข.  ๕  ประการ

ค.  ๖  ประการ

ง.  ๗  ประการ

8.      ปุคคลบัญญัติ เป็นคัมภีร์ที่แสดงบัญญัติเกี่ยวกับอะไร

ก.  สตนที

ข.  บุคคล

ค. หมู่บ้าน

ง.​ สถานศึกษา

9.      อริยสัจ  ๔  จัดอยู่ในข้อใดของบัญญัติ

ก.  อายตนบัญญัติ

ข.  สัจจบัญญัติ

ค.  ธาตุบัญญัติ

ง.  ขันธบัญญัติ

10.    คำว่า บุคคลบัญญัติ  เขียนเป็น บาลีได้อย่างไร

ก. ปุคฺคลปญฺญตฺติ

ข. ปญฺญาปนา ทสฺสนา

ค.​ ปญฺญัตฺติ

ง.​ นิกฺขิปนา  

เฉลย ๖. ง ๗.  ค  ๘.  ข  ๙.  ข  ๑๐.  ก

11.   ข้อใดให้ความหมายของปรมัตถสัจจะได้ถูกต้อง

ก.  ความจริงตามสภาวะแท้ๆ ที่เป็นจิต

ข.  ความจริงที่เป็นสมมุติ

ค.​  ยอมรับเข้าใจความหมายของหมู่ชน

ง.​    บัญญัติแต่งตั้งขึ้นเพื่อใช้เรียกขาน

12.   หัวใจพระพุทธศาสนาประการที่ ๓ คือ อะไรที่ถูกที่สุด

 ก.​    สละจากกิเลสตัณหา

 ข.    การทำจิตของตนให้ผ่องใส

 ค.​   ไม่ดื่มของมึนเมา

 ง.​    กำจัดอนุสัยกิเลส

13.   ภาคนิเทสแบ่งปันกี่นิเทส

ก. 10  นิเทส

ข. 20  นิเทส

ค.​  30  นิเทส

ง.​   40  นิเทส

14.   วิธีปุจฉาและวิสัชชนาแต่ละบุคคลยกเว้นนิเทสใดมาอธิบายขยายความ

ก.   นิเทสที่ ๔

ข.   นิเทสที่ ๕

ค.   นิเทสที่ ๖

ง.​    นิเทสที่ ๗

15.   ข้อใดอยู่ในขันธบัญญัติ ๕ ประการ

ก.    จักขายตนะ

ข.    จักขุธาตุ

ค.   ทุกขสัจจะ

ง.    รูปขันธ์

  เฉลย   ๑๑. ก      ๑๒.  ข    ๑๓.  ก    ๑๔. ค    ๑๕. ง

   
๑๖. วัชชมานปัญญัติ หมายถึงอะไร

ก.      การบัญญัติที่มิได้มีอยู่จริง

ข.      การบัญญัติสภาวธรรมที่มีอยู่จริง เช่น กุสลา ธัมมา สภาวธรรมที่เป็นอกุศล

ค.      การบัญญัติสิ่งที่ไม่มีอยู่จริง รวมกับสิ่งที่มีอยู่จริง

ง.       การบัญญัติสิ่งที่มีอยู่จริง

๑๗.    บัญญัติ ๖  ประการ ความนัยของอาจารย์ คือ

ก.      อวิชชมานบัญญัติ , อุปนิชาบัญญัติ

ข.      วัชชมานบัญญัติ , อุปนิชาบัญญัติ

ค.      อุปนิชาบัญญัติ , อุปนิชาบัญญัติ

ง.       หตัถคตูปนิชา , วิชชามนบัญญัติ

๑๘.     กิจจบัญญัติ หมายถึงอะไร

ก.      การบัญญัติโดยอาศัยหน้าที่

ข.      การบัญญัติโดยอาศัยรูปพรรณสัณฐาน

ค.      การบัญญัติโดยอาศัยสถานที่

ง.       การบัญญัติให้เป็นชื่อของอลังขตธรรม

๑๙.     หมวดว่าด้วยบุคคล ๓ จำพวก แบ่งเป็นกี่กลุ่ม

ก.      ๑๖  กลุ่ม

ข.      ๑๗  กลุ่ม

ค.      ๑๘  กลุ่ม

ง.       ๑๙  กลุ่ม

๒๐.     บุคคล  ๑๐  จำพวกคืออะไร

ก.      บุคคลผู้ศรัทธาดีในกุศลธรรมทั้งหลาย

ข.      บุคคลผู้ที่พร้อมเพรียงด้วยมรรค ๔ จำพวก

ค.      บุคคลผู้มีความสำเร็จในกามาวจรภูมิ ๕ จำจวก

ง.       บุคคลผู้มีปัญญาดีในกุศลธรรม

  เฉลย   ๑๖. ข      ๑๗.  ค   ๑๘.  ก    ๑๙. ข     ๒๐. ค

๒๑. โครงสร้างของปุคคลบัญญัติ  แบ่งเป็นกี่ประเภท อะไรบ้าง

ก.      ภาคอุทเทส  และภาคอุทเทส

ข.      ภาคอุทเทส  และภาคนิทเทส 

ค.      ภาคนิทเทส  และภาคนิทเทส

ง.       ภาคประธาน และภาคแสดง

๒๒.    ขันธบัญญัติ มีกี่ประการ

ก.      ๓  ประการ

ข.      ๕  ประการ 

ค.      ๗  ประการ

ง.        ๙  ประการ

๒๓.     ข้อใดไม่ใช่  สัจจบัญญัติ

ก.      ทุกขสัจจะ

ข.      สมุทยสัจจะ

ค.      มัคคสัจจะ

ง.       มรรค ๘ 

๒๔.     อุปาทาบัญญัติ หมายถึงอะไร

ก.      การบัญญัติโดยอาศัยสิ่งอื่น 

ข.      การบัญญัติโดยเทียบเคียงซึ่งกันและกัน

ค.      การบัญญัติสภาวธรรมที่มีอยู่จริง

ง.       การบัญญัติสิ่งสมมุติ

๒๕.     อุปนิธาบัญญัติ หมายถึงอะไร

ก.      การบัญญัติโดยอาศัยสิ่งอื่น 

ข.      การบัญญัติโดยเทียบเคียงซึ่งกันและกัน  

ค.      การบัญญัติสภาวธรรมที่มีอยู่จริง
ง.       การบัญญัติสิ่งสมมุติ

เฉลย   ๒๑. ข      ๒๒.  ค   ๒๓.  ก    ๒๔. ข     ๒๕. ค

บทที่ ๔ สาระสำคัญในคัมภีร์ธาตุกถา

บทที่ ๔ สาระสำคัญในคัมภีร์ธาตุกถา

๑. ลักขณมาติกา มีกี่ลักษณะ

    ก. 2  ลักษณะ   

    ข. 3  ลักษณะ

    ค. 4  ลักษณะ

    ง. 5  ลักษณะ

๒. ข้อใดกล่าวถึงความหมายของ วิปัสสนาภูมิได้ถูกต้อง

    ก. เห็นแจ้ง หรือเห็นอย่างวิเศษ

    ข. การกำหนดไตรลักษณ์ของรูปนามเท่านั้น

    ค. ภูมิหรือพื้นที่ หรือที่ตั้ง หรือกรมฐาน หรืออารมณ์ของวิปัสสนา    

    ง. ปัญญาที่เกิดจากการพิจารณาไตรลักษณ์ของวิปัสสนาภูมิฉันนั้น

๓. นยมุขมาติกา  มีกี่นัย

    ก. 14  นัย  

    ข. 15 นัย

    ค. 16  นัย

    ง. 17 นัย

๔. พาหิรมาติกา  หมายถึง

    ก. สภาวธรรมแม่บทที่เป็นหลักแห่งนัย

    ข. ลักษณะของสภาวธรรมที่สงเคราะห์เข้าได้ และที่สงเคราะห์เข้าไม่ได้

    ค. วิธีการจำแนกหรือจัดหมวดหมู่สภาวธรรมแม่บทจำนวน 371 บท

    ง. มาติกาของคัมภีร์ธัมมสังคณี ที่นำมาสงเคราะห์เข้ากับขันธ์ อายตนะ ธาตุ   *

๕.  มาติกาแบ่งเป็น กี่อุทเทส

    ก. 2  อุทเทส 

    ข. 3  อุทเทส

    ค. 4  อุทเทส

    ง. 5  อุทเทส

เฉลย ๑. ก  ๒. ค  ๓. ก  ๔. ง  ๕. ก

6.      คำว่า ธาตุกถา มาจากคำใด

ก. ธา+ตุ+ก+ถา

ข. ธาตุ+ ก+ถา

ค. ธาตุ+กถา

ง.​ ธาตุก+ถา

7.      ธาตุกถา แสดงเป็นกี่ภาค

ก. ๕  ภาค

            ข. ๔  ภาค

            ค. ๓  ภาค

            ง.​ ๒  ภาค

8.      นยมาติกา คือการจัดหมวดหมู่สภาวธรรมแม่บทกี่บท

ก. ๓๗๒ บท

ข. ๓๗๑ บท

ค.​ ๓๗๐ บท

ง.​ ๓๖๙ บท

9.      พาหิรมาติกา  แปลว่าอย่างไร

ก. สภาวธรรมแม่บทภายใน

ข. สภาวธรรมแม่บทภายนอก

ค.​ สภาวธรรมแม่บทสังเคราะห์

ง.​ สภาวธรรมแม่บทสังเคราะห์ไม่ได้

10.    วิปัสสนาภูมิ  หมายถึง

ก. อารมณ์ของวิปัสสนา

ข. นามของวิปัสสนา

ค.​ ขันธ์ของวิปัสสนา

ง.​ รูปของวิปัสสนา

เฉลย ๖. ค  ๗.  ง  ๘.  ข  ๙.  ข  ๑๐.  ก

๑๑. คัมภีร์ธาตุกถาเป็นคัมภีร์ลำดับที่เท่าไรของพระอภิธรรมปิฏก

            ก.  ลำดับที่ 1

            ข. ลำดับที่ 2

            ค. ลำดับที่ 3

            ง. ลำดับที่ 4

๑๒. สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงสาระสำคัญไว้อย่าง

            ก. นำเอาพระธรรมจากคัมภีร์ธัมมสังคณีและคัมภังค์มาสงเคราะห์เข้ากับขันธ์ อายตนะธาตุ

            ข. คัมภีร์ไขตามบาลีพระพุทธพจน์

            ค. คัมภีร์อรรถกถา และอภิธรรม

            ง.  เป็นจริงของชีวิตว่าทุกสิ่งล้วนเป็นเพียงธาตุ

๑๓. ธาตุกถาแสดงเป็น 2 ภาคคืออะไร

            ก . ภาคอุทเทส และมาติกา

            ข.  ภาคอุทเทส และภาคนิทเทส

            ค. มูลมาติกาและภาคอุทเทส

            ง. ภาคนิทเทส และมาติกา

๑๔. หมวดหมู่สภาวธรรมแม่บทมีจำนวนกี่บท

            ก. 300

            ข. 371

            ค. 351

ง. 321

๑๕. เค้าโครงของธาตุกถามี กี่นัย

ก.  10  นัย

ข.  11 นัย

ค.  13 นัย

ง.  14 นัย

เฉลย ๑๑. ค  ๑๒. ก ๑๓. ข  ๑๔. ข ๑๕. ง

 ๑๖.   ผัสสสัตตกราสีอุทเทส มีกี่ประเภท มีอะไรบ้าง

ก.        อุทเทส  คือ  ผัสสอุเทส

ข.      ๒  อุทเทส  คือ  สัญญาอุทเทส , เวทนาอุทเทส

ค.      ๗  อุทเทส  คือ  ผัศศอุเทส , เวทนาอุทเทส , สัญญาอุทเทส , เจตนาอุทเทส ,

จิตตอุทเทส , อธิโมกขอุทเทส , มนสิการอุทเทส

ง.       ๓  อุทเทส  คือ  จิตตอุทเทส , เจตนาอุทเทส , มนสิการอุทเทส

๑๗.    ลักขณมาติกา หมายถึงอะไร

ก.      ลักษณะสภาวธรรมที่ประกอบเข้าไม่ได้

ข.      ลักษณะของสภาวธรรมที่สงเคราะห์เข้าได้ และสงเคราะห์เข้าไม่ได้

ค.      ลักษณะธรรมที่สงเคราะห์เข้าไม่ได้

ง.       ลักษณะธรรมก็เหมือนคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า

๑๘. วิปัสสนาภูมิที่พระพุทธองค์ทรงแสดงไว้ มีกี่ภูมิมีอะไรบ้าง

ก.      ๓ ภูมิ คือ ปฏิจจสมุปบาท , ๑๒ ธาตุ ๑๘ , ขันธ์ ๕

ข.      ๔ ภูมิ คือ ขันธ์ ๕ , ธาตุ ๑๘ , อายตนะ ๑๒ , อินทรีย์ ๒๒

ค.      ๖ ภูมิ คือ ขันธ์ ๕ , อายตนะ ๑๒ , ธาตุ ๑๘ , อิทรีย์ ๒๒ , อริยสัจ ๔ , ปฏิจจสมุปบาท ๑๒

ง.       ๕ ภูมิ คือ อายตนะ ๑๒ , ธาตุ ๑๘ , อินทรีย์ ๒๒ , อริยสัจ ๔ , ขันธ์ ๕

๑๙.     วิปัสสนา แปลว่าอะไร

ก.      บ่อเกิดของธรรมต่างๆ

ข.       รู้แจ้งเห็นจริง เห็นอย่างผู้วิเศษ

ค.      ธรรมชาติที่ทรงไว้ ซึ่งลักษณะของตน

ง.       ไม่มีข้อถูก

๒๐.     อัพภันตรมาติกา หรือมาติกาภายใน แบ่งออกเป็น ๒ ประเภทอะไรบ้าง

ก.      ขันธาทิอุทเทส ๑ , ผัสสสัตตกราอุทเทส ๑

ข.      ขันธาทิอุทเทส ๑ , อายตนะ ๑๑

ค.      ผัสสสัตตกราอุทเทส ๑ , อายตนะ ๑๑

ง.       อายตนะ ๑๑ , ขันธ์ ๕

เฉลย ๑๖. ค  ๑๗. ข  ๑๘. ค  ๑๙. ข  ๒๐. ก

๒๑. คัมภีร์ธาตุกถา  มีความสำคัญอย่างไร

ก.      การนำเอาหลักคำสอนมายึดถือปฏิบัติ

ข.      การจัดหมวดหมู่ แม่บทแห่งธรรม

ค.      การสืบทอดหลักธรรมคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า

ง.       การนำเอาคัมภีร์ทั้งหลายมาร่วมกันเพื่อให้เป็นว่าธรรมล้วนเป็นเพียงธาตุ 

๒๒.    ธาตุกถา แสดงเป็นกี่ภาค อะไรบ้าง

ก.      ๑  ภาค  คือ ภาคอุทเทส

ข.      ๑  ภาค  คือ  ภาคนิทเทส

ค.      ๒  ภาค  คือ  ภาคอุทเทส , ภาคนิทเทส 

ง.       ๓  ภาค  คือ  ภาคนิเทเทส , ภาคอุททเทส , ธาตุกถา

๒๓.     วิปัสสนาภูมิ  หมายถึงอะไร

ก.      ภูมิหรือพื้นที่ หรือที่ตั้ง หรือกรรมฐาน หรืออารมณ์วิปัสสนา 

ข.      วิปัสสนาที่พระองค์ทรงแสดงไว้มี ๖ ภูมิ

ค.      การเจริญวิปัสสนา คือ การกำหนดจิต

ง.       การกำหนดจิตให้สงบ

๒๔.     นยมาติกา  แปลว่าอะไร

ก.      นยมาติกา มาจากคัมภีร์ปิฎก

ข.      สภาวธรรมแม่บทที่เป็นนัย หรือ วิธีการจัดหมวดหมู่ 

ค.    สภาวธรรมแม่บทมี ธาตุ  ๑๔ ภูมิ

ง.     แสดงธรรมสภาวธรรมแม่บทอุทเทสพร้อมกัน

๒๕.     มูลมาติกา คืออะไร

ก.   สภาวธรรมที่เข้าได้กับสภาวธรรม

ข.   สภาวธรรมที่สงเคราะห์เข้าไม่ได้กับสภาวธรรม

ค.   สภาวธรรมที่ประกอบเข้าไม่ได้กับสภาวธรรม

ง.   สภาวธรรมแม่บทที่เป็นเค้าโครงของธาตุกถามี ๑๔ นัย 

๒๖. ข้อใดไม่ได้อยู่ใน มาติกา ๕

ก. พาหิรมาติกา        

ข. ลักขณมาติกา       

ค.​ นยมาติกา       

ง.​ ทุตินยนิทเทส

๒๗. จตูหิ สมฺปโยโค แปลว่าอะไร

ก. สภาวธรรมที่สงเคราะห์เข้าได้กับสภาวธรรม ๔ หมวด

ข. สภาวธรรมที่สงเคราะห์เข้าไม่ได้กับสภาวธรรม ๔ หมวด

ค.​ สภาวธรรมที่สงเคราะห์เข้าได้กับสภาวธรรม ๕ หมวด

ง.​ สภาวธรรมที่สงเคราะห์เข้าไม่ได้กับสภาวธรรม ๕ หมวด

เฉลย ๒๑. ง  ๒๒. ค  ๒๓. ก  ๒๔. ข  ๒๕. ง ๒๖. ง  ๒๗. ค